Trump’ın Saldırıyı Ertelemesi: Ekonomik ve Politik Baskıların Rolü
“Yükseliş Başlıyor” adlı kitabın yazarı ve bağımsız analist Shanaka Anslem Perera, Substack üzerinden yayımladığı analizinde, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik saldırıyı ertelemesinin ardında yatan nedenlerin askeri değil, ekonomik ve politik baskılar olduğunu öne sürdü.
Saldırıyı Erteleten Baskılar
Perera, geçtiğimiz hafta sonu Trump’ın “yok edeceğiz” ifadesinden, Pazartesi sabahı “verimli görüşmeler” açıklamasına geçişinin, aynı anda ortaya çıkan altı önemli baskıya bağlı olduğunu vurguladı. Bu baskılar arasında ilk olarak, Pentagon’un ek bütçe talebinin 200 milyar doları aşması dikkat çekiyor. Analiste göre, savaşın ilk günlerinde günlük maliyetin 1 milyar doları aşması, Kongre’den ek kaynak geçişini zorlaştırdı.
Diğer bir etken ise, Federal Reserve’in enerji fiyatlarındaki artış nedeniyle enflasyon tahminlerini yükseltmesi ve faiz indirim beklentilerini azaltması. Perera, savaşın enflasyonu artırmasının, piyasalardaki en büyük baskılardan biri olduğunu ifade etti.
Enerji Krizi ve Küresel Etkileri
Hürmüz Boğazı’ndaki krizin bir çok ülkenin koordinasyonuna rağmen askeri destek almaması, Avrupa’da gaz fiyatlarının yükselmesine, Asya borsalarının ise düşmesine neden oldu. Ayrıca, enerji arzı konusunda endişeler büyüyor. Tayvan‘ın enerjiye bağımlılığı ve çip üreticisi TSMC’nin LNG ve helyum tedarikine olan bağımlılığı, teknoloji hisselerinde sert satışlara yol açtı. Analiste göre, enerji akışındaki kesintiler, yapay zeka ve yarı iletken üretimini de tehdit ediyor.
International Energy Agency (IEA) Başkanı Fatih Birol, savaş nedeni ile milyonlarca varil petrol arzının kaybolduğunu ve bunun 1970’lerdeki petrol krizlerinden daha ciddi olduğunu dile getirdi. Gübre, gaz ve helyum akışındaki kesintiler de riskleri artırmakta.
Seçimler Öncesi Yönetim Üzerindeki Baskı
ABD’de yükselen benzin fiyatları ve kamuoyu desteğinin azalması, seçimler öncesinde yönetim üzerindeki baskıyı artırdı. Perera, Washington’da belirleyici olanın petrol varilleri değil, seçmen tepkisi olduğunu belirtti.
Trump’ın 5 günlük erteleme kararını “diplomasi değil, matematik” olarak yorumlayan analist, enerji altyapısına yapılacak bir saldırının Hürmüz Boğazı’nı tamamen kapatma riski taşıdığını ve bunun küresel enflasyonu hızla artırabileceği uyarısında bulundu. Piyasalarda yaşanan sert hareketler, yalnızca iki açıklama arasında geçen 56 dakikada, küresel piyasalarda yaklaşık 3 trilyon dolarlık fiyatlama değişimi yaşanmasına neden oldu; ancak enerji akışında herhangi bir gerçek değişim olmadığını vurguladı.
Perera, savaşın yeni evresinde piyasalardaki hareketliliğin, askeri gelişmelerden ziyade liderlerin açıklamalarıyla şekillendiğini belirtti. Ancak enerji arzı düzelmedikçe, risklerin ortadan kalkmış sayılmayacağına dikkat çekti.
mugisnot.com