Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Tahran’da bir araya geldi.
Katar, savaşın başlamasından bu yana ABD ile İran arasında arka kanal diplomasisi yürüten ve Haziran ayında kısa süreli ateşkesin sağlanmasında rol oynayan ülkeler arasında bulunuyor.
Yaklaşık altı aydır devam eden savaşta çatışmalar büyük ölçüde durmuş olsa da taraflar arasında kalıcı bir diplomatik anlaşmaya henüz ulaşılamadı. Görüşmelerin en önemli başlıklarından biri ise Hürmüz Boğazı’nın statüsü oldu.
Katar Dışişleri Bakanlığı, Tahran ile yapılan görüşmelerde boğazdan geçişin yeniden düzenlenmesi için aşamalı bir çerçevenin ele alındığını açıkladı. Öneriler arasında İran ve Umman’ın ortaklaşa geçici bir deniz koridoru oluşturması ve boğazdan mayınların temizlenmesi için ortak çalışma yürütmesi bulunuyor.
Diplomatik çabalar sürerken Washington, İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya hazırlanıyor. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ABD’nin yeni yaptırım planlarını “tam kapsamlı ekonomik savaş” olarak nitelendirerek ülke içinde birlikte çağrısı yaptı.
İranlı yetkililer yaptırımların etkisinin azaldığını savunsa da Tahran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü, ABD ile müzakerelerde önemli bir koz olmaya devam ediyor.
Boğazdan geçen petrol miktarı da savaşın etkisiyle ciddi şekilde geriledi. Gemi takip verilerine göre Hürmüz’den günlük petrol geçişi 5 milyon varile kadar düşerken, savaş öncesinde bu miktar yaklaşık 20 milyon varil seviyesindeydi.
Küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği güzergahtaki bu daralma, petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü risk oluşturuyor. Nitekim Brent petrol vadeli kontratları Perşembe günü yüzde 0,6 yükselerek 88,35 dolar seviyesine çıktı.
İran ve Umman’ın boğazın kontrolü konusunda anlaşmaya vardığına ilişkin açıklamalar gelse de İranlı üst düzey bir kaynak müzakerelerin henüz tamamlanmadığını ve ayrıntılar üzerinde çalışıldığını söyledi.
İran Devrim Muhafızları ise boğazın, ABD’nin Tahran’ın taleplerini kabul etmemesi halinde açık kalmayacağını belirtiyor. İran’ın talepleri arasında İran limanlarına yönelik ABD ablukasının sona erdirilmesi, tazminat ödenmesi ve yaptırımların kaldırılması bulunuyor.
Uluslararası Denizlik Örgütü verilerine göre 28 Şubat’tan bu yana Hürmüz Boğazı’nda 70 olay yaşandı ve 19 denizci hayatını kaybetti. Son olarak Salı günü bir tankere isabet eden kimliği belirsiz bir cisim yangına yol açtı ancak mürettebatın güvende olduğu bildirildi.
mugisnot.com